Ethereum geliştiricileri, uzun süredir tartışılan FOCIL mekanizmasını resmi olarak yükseltme takvimine aldı. Karar, 2026 sonunda planlanan Hegota hard fork’u kapsamında uygulanacak. Sürecin arkasında ise Ethereum kurucusu Vitalik Buterin’in daha “cypherpunk” ve daha dayanıklı bir Ethereum vizyonu var.
FOCIL Hegota Güncellemesine Dahil Edildi
Perşembe günü gerçekleştirilen All Core Devs toplantısında, Fork-Choice Enforced Inclusion Lists (FOCIL) mekanizmasının Hegota yükseltmesinde yer alacağı açıklandı. FOCIL, Hegota’nın konsensüs katmanındaki en önemli başlığı olacak.
FOCIL’in temel amacı, Ethereum’da sansür direncini doğrudan protokol seviyesinde güçlendirmek. Mekanizma, doğrulayıcı komitelerinin belirli işlemlerin bloklara dahil edilmesini zorunlu kılmasını sağlıyor.
Eğer bir blok önerisi, komitenin dahil edilmesini istediği geçerli işlemleri görmezden gelirse zincir o bloktan ayrılıyor. Böylece herkese açık mempool’daki geçerli işlemlerin belirli bir süre içinde zincire eklenmesi garanti altına alınmış oluyor.
Ancak FOCIL tartışmasız değil. Eleştirmenler, sistemin doğrulayıcılar için hukuki risk doğurabileceğini ve protokol karmaşıklığını artırabileceğini savunuyor. Bu nedenle mekanizma daha önce Glamsterdam güncellemesinin dışında bırakılmıştı.
Vitalik: “Ethereum Daha Sert Olacak”
Vitalik Buterin, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamalarda Ethereum’u daha sade, daha entegre ve daha dirençli hale getirmeyi hedeflediğini söyledi.
Buterin’e göre amaç, mevcut sistemi parçalamak yerine onun üzerine daha “ilkeli” bir yapı inşa etmek ve zaman içinde ağı bütünsel olarak güçlendirmek. Özellikle sansüre direnç, sıfır bilgi kanıtlarına uyumluluk ve konsensüs güvenliği gibi özelliklerin sistem genelinde korunması gerektiğini vurguluyor.
Buterin, FOCIL’in Hegota kapsamında yer alacak EIP-8141 hesap soyutlama (Account Abstraction) güncellemesiyle birlikte çalışmasının önemli olduğuna dikkat çekti. Bu güncelleme sayesinde:
- Akıllı cüzdanlar
- Çoklu imza yapıları
- Kuantum dirençli anahtarlar
- Gas sponsorlu gizli işlemler
aracı katmanlara ihtiyaç duymadan doğrudan kamuya açık mempool üzerinden çalışabilecek.
Buterin bu süreci “Ethereum sertleşiyor” sözleriyle özetledi.
“Daha Yalın” Bir Ethereum Planı
Ethereum Vakfı, 2026 için üç ana hedef belirlemiş durumda: ölçeklenme, güvenlik sertleşmesi ve sadeleşme.
Buterin’in gündemindeki bir diğer başlık ise “Lean Ethereum” yaklaşımı. Bu kapsamda:
- ZK kanıtlarının doğrudan L1 doğrulamasına entegre edilmesi
- Beam Chain adı verilen ZK-native bir yapı
- Uzun vadede Ethereum Virtual Machine’in (EVM) yerine RISC-V mimarisine geçiş
gibi radikal değişiklikler tartışılıyor.
RISC-V’e geçiş, daha geniş programlama dili desteği ve sıfır bilgi uyumluluğu açısından avantaj sağlayabilir.
Rollup Stratejisinde Geri Adım
Buterin’in son dönemdeki en dikkat çekici hamlesi ise yıllardır savunduğu “rollup merkezli yol haritasından” kısmen uzaklaşması oldu. Ethereum’un yalnızca Layer 2’ler üzerinden ölçeklenmesi yaklaşımının tek başına yeterli olmayabileceği görüşü ağırlık kazanıyor.
Artan Solana rekabeti ve alternatif zincirlerin büyümesi sonrası Ethereum’un temel katmanında daha agresif değişikliklere gidilmesi gündemde.
Buterin, daha önce Merge ile büyük bir dönüşüm gerçekleştirdiklerini hatırlatarak, benzer ölçekte birkaç köklü değişikliğin daha mümkün olduğunu ifade etti.
Piyasa Ne Bekliyor?
FOCIL kararı kısa vadede fiyat tarafında sert bir hareket yaratmadı. Ancak Ethereum’un sansür direncini güçlendirme ve temel katmanı yeniden yapılandırma adımları, uzun vadede ağın kurumsal ve teknik konumlanmasını etkileyebilir.
Önümüzdeki aylarda gerçekleşecek Glamsterdam güncellemesinin ardından gözler tamamen Hegota sürecine çevrilecek. Ethereum ekosistemi, 2026’ya giderken en radikal değişim dönemlerinden birine hazırlanıyor.
