İran’ın İslam Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC), 2023 yılından bu yana İngiltere’de kayıtlı iki kripto para borsası üzerinden yaklaşık 1 milyar dolarlık fon transferi gerçekleştirdi. Blockchain analiz şirketi TRM Labs tarafından hazırlanan ve The Washington Post’ta yer alan rapora göre, bu işlemler uluslararası yaptırımları aşmak amacıyla yapıldı.
Raporda, Zedcex ve Zedxion adlı borsaların aslında aynı yapı tarafından yönetildiği, sadece farklı isimler kullandığı belirtildi. İncelemelere göre, 2023–2025 döneminde bu iki platformdaki toplam işlem hacminin %56’sı IRGC bağlantılı adreslerden oluştu.
İşlemlerin büyük bölümü USDT ve Tron ağında
TRM Labs verilerine göre IRGC bağlantılı transferlerin büyük çoğunluğu Tether’in USDT stablecoin’i ile ve Tron ağı üzerinden gerçekleştirildi. Faaliyetlerin ölçeği kısa sürede ciddi şekilde büyüdü:
- 2023: 24 milyon dolar
- 2024: 619 milyon dolar
- 2025: 410 milyon dolar
Bu tablo, İran’ın kripto paraları artık tek seferlik işlemler için değil, yaptırımları delmeye yönelik kalıcı bir finansal altyapı olarak kullandığını gösteriyor.
“Kripto, İran’ın gölge bankacılık kanalı hâline geliyor”
ABD Hazine Bakanlığı’nda İran yaptırımları üzerinde çalışmış eski yetkili Miad Maleki, konuya ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:
“İki yılda 1 milyar dolara ulaşan bu rakam, dijital varlıkların İran’ın gölge bankacılık yapısında aktif bir finansman kanalı hâline geldiğini gösteriyor.”
IRGC, İran’ın nükleer programı ve Hamas, Husiler ile Hizbullah’a verdiği mali destek nedeniyle ABD ve Batılı ülkelerin kapsamlı yaptırımları altında bulunuyor.
Şüpheli transferler ve bağlantılar
TRM Labs, borsaların iç cüzdan altyapısını ortaya çıkarmak için küçük test transferleri yaptı ve İsrail makamlarının geçen yıl IRGC kontrolünde olduğunu açıkladığı 187 cüzdan adresini izledi. Tespit edilen işlemler arasında, IRGC bağlantılı bir cüzdandan, ABD tarafından 2021’de Husilere finans sağladığı gerekçesiyle yaptırıma uğrayan Yemenli bir kişiye gönderilen 10 milyon dolarlık transfer de yer aldı.
Ayrıca raporda, söz konusu borsaların İranlı iş insanı Babek Zencani ile bağlantılı olabileceği iddia edildi. Zencani, geçmişte İran’ın petrol yaptırımlarını delmesine yardım etmiş, daha sonra yolsuzluktan idama mahkûm edilmiş, cezası hafifletildikten sonra kısa süre önce serbest bırakılmıştı.
Borsalardan açıklama gelmedi
Zedcex ve Zedxion, internet sitelerinde kara para aklamayla mücadele (AML) kurallarına uyduklarını iddia ediyor. Zedcex, İran’ı yasaklı ülkeler listesinde gösterirken, Zedxion’da böyle bir ifade yer almıyor. Her iki borsa da The Washington Post’un sorularına yanıt vermedi.
İran’ın Birleşmiş Milletler temsilciliği ile İngiltere Hazine Bakanlığı’na bağlı Yaptırımlar Ofisi de konuya ilişkin yorum yapmaktan kaçındı.
