Kripto cüzdan, kripto paralarınıza erişmenizi sağlayan özel anahtarları (private key) saklayan yazılım ya da donanımdır. Kripto paralar aslında cüzdanın içinde değil, blokzincir üzerinde kayıtlıdır; cüzdan bu varlıkları harcama yetkisini veren anahtarı tutar. Anahtarı kaybeden kişi varlıklarına erişimi de kaybeder.
Açık anahtar, özel anahtar ve cüzdan adresi
Cüzdan adresi (açık anahtardan türetilir) banka hesap numarası gibidir; para almak için başkalarıyla paylaşılabilir. Özel anahtar ise şifre gibidir ve asla paylaşılmamalıdır. Çoğu cüzdan, özel anahtarı 12 ya da 24 kelimelik bir kurtarma ifadesi (seed phrase) şeklinde sunar. Bu kelimeleri bilen herkes cüzdandaki varlıkları başka bir cihaza taşıyabilir.
Sıcak cüzdan nedir?
İnternete bağlı cüzdanlara sıcak cüzdan denir. Telefon uygulamaları, tarayıcı eklentileri ve masaüstü programları bu gruptadır. Kullanımı pratiktir, günlük işlemler ve küçük tutarlar için uygundur. İnternete bağlı olduğu için kötü amaçlı yazılım, sahte site ve oltalama saldırılarına daha açıktır.
Soğuk cüzdan nedir?
Özel anahtarı internetten bağımsız ortamda saklayan cüzdanlara soğuk cüzdan denir. En yaygın türü USB benzeri donanım cüzdanlardır. İşlemler cihaz üzerinde onaylanır, özel anahtar cihazdan çıkmaz. Uzun vadeli ve yüksek tutarlı birikimler için daha güvenli kabul edilir.
Borsada tutmak ile kendi cüzdanında tutmak
Kripto borsasındaki hesabınızda duran varlıkların anahtarı borsadadır; buna saklamalı (custodial) model denir. Kullanımı kolaydır ama borsanın iflası, hacklenmesi ya da hesabın dondurulması gibi riskler taşır. 2022’de FTX’in çöküşü bu riskin en bilinen örneğidir. Kendi cüzdanınızda (non-custodial) ise kontrol tamamen sizdedir; güvenlik sorumluluğu da öyle. Türkiye’de kripto varlık hizmet sağlayıcıları SPK’nın izin ve denetimine tabidir; kullandığınız platformun izinli olup olmadığını kontrol etmek önemlidir.
Cüzdan güvenliği için temel kurallar
- Kurtarma kelimelerini asla dijital ortamda (fotoğraf, not uygulaması, e-posta) saklamayın; kâğıda ya da metal plakaya yazıp güvenli yerde tutun.
- Kurtarma kelimelerinizi isteyen hiçbir “destek ekibine” vermeyin; gerçek destek ekipleri bunu istemez.
- Para göndermeden önce adresin tamamını kontrol edin. Benzer görünen sahte adreslerle yapılan adres zehirleme saldırılarına dikkat edin.
- Uygulamaları yalnızca resmi kaynaklardan indirin.
- Büyük tutarlar için donanım cüzdan, günlük işlemler için ayrı bir sıcak cüzdan kullanın.
Sık sorulan sorular
Cüzdanı kaybedersem paramı kaybeder miyim?
Cihazı kaybetmek tek başına sorun değildir; kurtarma kelimeleriniz varsa cüzdanı yeni bir cihazda geri yükleyebilirsiniz. Kurtarma kelimelerini kaybederseniz varlıklara erişim kalıcı olarak kaybolabilir.
Yanlış adrese gönderilen kripto para geri alınabilir mi?
Blokzincir işlemleri geri alınamaz. Adres başka birine aitse, ancak o kişi iade ederse geri alınabilir.
Diğer temel kavramlar için Kripto ve Borsa Sözlüğü sayfamıza göz atabilirsiniz.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için Yasal Uyarı sayfamızı inceleyebilirsiniz.
İlgili Haberler
Piyasa değeri (market cap) nedir? Nasıl hesaplanır?
Altcoin nedir? Bitcoin dışındaki kripto paralar ve altcoin sezonu
Bitcoin ETF nedir? Spot kripto ETF’ler nasıl çalışır?
Stablecoin nedir? USDT ve USDC nasıl çalışır, riskleri neler?
Bitcoin halving nedir? Bir sonraki halving ne zaman?
Long ve short nedir? Uzun ve kısa pozisyon, açığa satış nasıl yapılır?
