Kripto para, borsa ve ekonomi haberlerinde sık geçen terimleri kısa ve anlaşılır tanımlarla bir araya getirdik. Ayrıntılı açıklaması olan terimlerde ilgili rehberimize bağlantı verdik. Sözlüğü düzenli olarak güncelliyoruz.
A
- Açığa satış (short)
- Fiyatın düşeceği beklentisiyle önce satıp daha sonra daha ucuza geri alarak kazanç hedefleyen işlem. Ayrıntılı bilgi
- Açık pozisyon (open interest)
- Vadeli işlem piyasasında henüz kapatılmamış toplam kontrat miktarı. Artan açık pozisyon, piyasaya yeni kaldıraçlı paranın girdiğini gösterir.
- Airdrop
- Bir kripto projesinin tokenlarını belirli kullanıcılara ücretsiz dağıtması.
- Altcoin
- Bitcoin dışındaki tüm kripto paralara verilen genel ad. Ayrıntılı bilgi
- Arbitraj
- Aynı varlığın farklı piyasalardaki fiyat farkından risksiz ya da düşük riskli kazanç sağlama işlemi.
- Ayı piyasası
- Fiyatların uzun süre düştüğü, karamsarlığın hâkim olduğu piyasa dönemi. Genellikle zirveden yüzde 20’yi aşan düşüşler için kullanılır.
B
- Bedelsiz sermaye artırımı
- Şirketin iç kaynaklarını sermayeye ekleyerek ortaklarına ücretsiz pay vermesi. Hisse fiyatı oransal olarak düzeltilir.
- BIST 100
- Borsa İstanbul’da işlem gören en büyük ve en likit 100 şirketin performansını gösteren ana endeks. Ayrıntılı bilgi
- Bitcoin dominansı
- Bitcoin’in toplam kripto para piyasa değeri içindeki payı. Ayrıntılı bilgi
- Blokzincir (blockchain)
- İşlemlerin bloklar halinde, değiştirilemez biçimde ve dağıtık olarak kaydedildiği dijital defter. Ayrıntılı bilgi
- Boğa piyasası
- Fiyatların uzun süre yükseldiği, iyimserliğin hâkim olduğu piyasa dönemi.
C
- Cari açık
- Bir ülkenin mal, hizmet ve gelir işlemlerinde yurt dışına yaptığı ödemelerin, yurt dışından elde ettiği gelirleri aşması.
Ç
- Çekirdek enflasyon
- Enerji, gıda, alkol-tütün ve altın gibi oynak kalemler çıkarılarak hesaplanan enflasyon göstergesi. Ayrıntılı bilgi
D
- DeFi
- Merkeziyetsiz finans. Banka gibi aracılar olmadan, akıllı kontratlarla sunulan borç verme, takas ve getiri hizmetleri.
- Destek
- Fiyatın düşerken alıcıların devreye girmesiyle durma eğiliminde olduğu seviye. Ayrıntılı bilgi
- Direnç
- Fiyatın yükselirken satıcıların ağır basmasıyla zorlandığı seviye. Ayrıntılı bilgi
E
- Enflasyon
- Mal ve hizmet fiyatlarının genel seviyesindeki sürekli artış. Ayrıntılı bilgi
- ETF
- Borsada hisse senedi gibi işlem gören ve bir endeksi, emtiayı ya da varlığı takip eden yatırım fonu. Ayrıntılı bilgi
F
- F/K oranı
- Fiyat/kazanç oranı. Hisse fiyatının hisse başına net kâra bölünmesiyle bulunur; şirketin kârına göre ne kadar fiyatlandığını gösterir.
- Fed
- ABD’nin merkez bankası olan Federal Rezerv Sistemi. Ayrıntılı bilgi
- FOMC
- Fed bünyesinde faiz kararlarını alan Federal Açık Piyasa Komitesi. Ayrıntılı bilgi
- Fonlama oranı (funding rate)
- Sürekli vadeli kontratlarda long ve short taraflar arasında düzenli aralıklarla yapılan ödeme. Ayrıntılı bilgi
- FUD
- Korku, belirsizlik ve şüphe (fear, uncertainty, doubt). Fiyatları aşağı çekebilecek olumsuz haber ve söylentiler.
G
- Gas ücreti
- Ethereum gibi ağlarda işlem ya da akıllı kontrat çalıştırmak için ödenen ağ ücreti. Ayrıntılı bilgi
- Gram altın
- Bir gram 24 ayar altının TL fiyatı; ons altın ve dolar/TL kuruyla hesaplanır. Ayrıntılı bilgi
H
- Halka arz
- Bir şirketin paylarını ilk kez geniş yatırımcı kitlesine satarak borsada işlem görmeye başlaması. Ayrıntılı bilgi
- Halving
- Bitcoin’de madencilere verilen blok ödülünün yaklaşık dört yılda bir yarıya inmesi. Ayrıntılı bilgi
- Hedge (riskten korunma)
- Bir yatırımın olası zararını, ters yönde açılan başka bir pozisyonla sınırlama. Ayrıntılı bilgi
- Hodl
- Kripto para piyasasında, fiyat dalgalanmalarına rağmen varlığı uzun süre elde tutma stratejisi.
K
- Kaldıraç
- Yatırımcının kendi sermayesinin katları büyüklüğünde işlem açmasını sağlayan mekanizma. Ayrıntılı bilgi
- Kurtarma ifadesi (seed phrase)
- Kripto cüzdanın özel anahtarını temsil eden 12 ya da 24 kelimelik dizi. Kimseyle paylaşılmamalıdır. Ayrıntılı bilgi
L
- Likidasyon (tasfiye)
- Kaldıraçlı pozisyonda teminatın yetersiz kalması nedeniyle borsanın pozisyonu zorla kapatması. Ayrıntılı bilgi
- Likidite
- Bir varlığın fiyatını çok etkilemeden hızlıca alınıp satılabilme kolaylığı.
- Limit emir
- Belirlenen fiyattan ya da daha iyi bir fiyattan gerçekleşmesi istenen alım-satım emri.
- Long
- Fiyatın yükseleceği beklentisiyle açılan alım pozisyonu. Ayrıntılı bilgi
M
- Madencilik (mining)
- İş kanıtı (proof of work) kullanan ağlarda işlemleri doğrulayıp yeni blok üreterek ödül kazanma süreci. Ayrıntılı bilgi
- Marjin
- Kaldıraçlı işlemde pozisyonu açık tutmak için yatırılan teminat. Ayrıntılı bilgi
- Meme coin
- Değeri büyük ölçüde topluluk ilgisine ve sosyal medya popülerliğine dayanan kripto para. Ayrıntılı bilgi
O
- Ons
- Değerli madenlerde kullanılan uluslararası ağırlık birimi; 1 ons 31,1035 gramdır. Ayrıntılı bilgi
Ö
- Özel anahtar (private key)
- Kripto varlıkları harcama yetkisi veren gizli anahtar. Ayrıntılı bilgi
P
- PD/DD oranı
- Piyasa değerinin özkaynaklara (defter değeri) oranı. Ayrıntılı bilgi
- Piyasa değeri (market cap)
- Bir şirketin ya da kripto paranın güncel fiyat üzerinden toplam değeri. Ayrıntılı bilgi
- Piyasa emri
- O anki en iyi fiyattan hemen gerçekleşmesi istenen alım-satım emri.
- Politika faizi
- Merkez bankasının diğer faiz oranlarına yön veren temel faiz oranı. TCMB’de bir hafta vadeli repo faizidir. Ayrıntılı bilgi
- PPK
- TCMB’nin faiz kararlarını alan Para Politikası Kurulu. Ayrıntılı bilgi
R
- Reel faiz
- Nominal faizden enflasyonun arındırılmış hali. Ayrıntılı bilgi
- Rug pull
- Bir kripto projesinin geliştiricilerinin yatırımcı parasını alıp projeyi terk etmesi şeklindeki dolandırıcılık. Ayrıntılı bilgi
S
- SEC
- ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu; ABD sermaye piyasalarının düzenleyicisi. Ayrıntılı bilgi
- Short squeeze
- Short pozisyonların zorunlu kapanışıyla fiyatın hızla yükselmesi. Ayrıntılı bilgi
- SPK
- Sermaye Piyasası Kurulu. Türkiye’de sermaye piyasalarını ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarını düzenleyen ve denetleyen kurum.
- Spot piyasa
- Varlığın anında alınıp satıldığı ve teslim edildiği piyasa.
- Stablecoin
- Değeri genellikle ABD doları gibi bir varlığa sabitlenmiş kripto para. Ayrıntılı bilgi
- Staking
- Hisse kanıtı (proof of stake) kullanan ağlarda coinleri kilitleyerek ağın güvenliğine katkı sağlama ve karşılığında ödül alma.
- Stop-loss (zarar durdur)
- Fiyat belirlenen seviyeye geldiğinde pozisyonu otomatik kapatarak zararı sınırlayan emir. Ayrıntılı bilgi
- Stopaj
- Gelir elde edilirken kaynağında kesilen vergi. Temettü ve mevduat faizinde uygulanır. Ayrıntılı bilgi
T
- Temettü
- Şirketin kârının bir kısmını hissedarlarına dağıtması. Ayrıntılı bilgi
- Token
- Başka bir blokzincir üzerinde çıkarılan kripto varlık. Ayrıntılı bilgi
- TÜFE
- Tüketici Fiyat Endeksi. Türkiye’de enflasyonun resmî ölçüsü; TÜİK tarafından aylık açıklanır. Ayrıntılı bilgi
V
- Vadeli işlem (futures)
- Bir varlığın ileri bir tarihte, bugünden belirlenen fiyattan alınıp satılmasını öngören sözleşme. Ayrıntılı bilgi
- VİOP
- Borsa İstanbul’un Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası. Ayrıntılı bilgi
- Volatilite (oynaklık)
- Fiyatların belirli bir dönemde ne kadar sert ve sık dalgalandığının ölçüsü.
W
- Whale (balina)
- Bir kripto parada çok büyük miktarda varlık tutan ve işlemleriyle fiyatı etkileyebilen yatırımcı.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için Yasal Uyarı sayfamızı inceleyebilirsiniz.
