Halka arz, bir şirketin paylarını ilk kez geniş yatırımcı kitlesine satarak borsada işlem görmeye başlamasıdır. Şirket bu yolla büyüme için kaynak toplar ya da mevcut ortaklar paylarının bir kısmını satar. Türkiye’de halka arzlar Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) onayıyla yapılır ve paylar Borsa İstanbul’da işlem görür.
Halka arz süreci nasıl işler?
- Şirket, bir aracı kurumla anlaşarak SPK’ya başvurur ve izahname hazırlar.
- SPK izahnameyi onaylar; satış tarihleri, fiyat ve dağıtım yöntemi duyurulur.
- Talep toplama günlerinde yatırımcılar aracı kurumları ya da bankalar üzerinden talepte bulunur.
- Talep toplama bitince dağıtım sonuçları açıklanır ve paylar yatırımcı hesaplarına aktarılır.
- Paylar, Borsa İstanbul’un belirlediği tarihte işlem görmeye başlar.
Halka arza nasıl katılınır?
Halka arza katılmak için bir aracı kurumda ya da yatırım hizmeti sunan bir bankada yatırım hesabı açmak yeterlidir. Talep toplama günlerinde mobil uygulama ya da internet şubesi üzerinden “halka arz” menüsünden talep girilir. Talep tutarı hesapta bloke edilir; dağıtımdan sonra karşılanmayan kısım iade edilir.
Dağıtım yöntemleri: eşit ve oransal dağıtım
- Eşit dağıtım: Bireysel yatırımcılara ayrılan paylar, katılımcı sayısına bölünerek mümkün olduğunca eşit dağıtılır. Küçük yatırımcı için daha avantajlıdır. SPK son yıllarda belirli büyüklüğün üzerindeki halka arzlarda eşit dağıtımı zorunlu tutan düzenlemeler yaptı.
- Oransal dağıtım: Her yatırımcıya talebi oranında pay verilir; yüksek tutarlı talep girenler daha çok pay alır.
- Borsada satış: Bazı halka arzlar, talep toplama yerine doğrudan Borsa İstanbul’da satış yöntemiyle yapılır.
Dağıtım kuralları SPK kararlarıyla güncellenebildiği için her halka arzın izahnamesindeki koşullar esas alınmalıdır.
İzahnamede nelere bakılmalı?
- Fonun kullanım yeri: Toplanan para yatırıma mı, borç ödemeye mi gidecek; yoksa mevcut ortaklar mı satış yapıyor?
- Finansal tablolar: Gelir, kârlılık ve borçluluk eğilimi.
- Değerleme ve iskonto: Halka arz fiyatının benzer şirketlere göre durumu.
- Satış kısıtı (lock-up): Mevcut ortakların belirli bir süre pay satmama taahhüdü.
- Fiyat istikrarı: İlk işlem günlerinde aracı kurumun fiyat istikrarı işlemi yapıp yapmayacağı.
Halka arzın riskleri
İlk işlem günlerinde art arda tavan görülmesi halka arzları cazip kılsa da her halka arz kazandırmaz. Talep zayıf kalırsa hisse halka arz fiyatının altına düşebilir. Kısa vadeli kazanç beklentisiyle katılanların satış baskısı da fiyatı etkileyebilir. Güncel halka arz gelişmelerini borsa haberleri sayfamızdan takip edebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Halka arzdan kaç lot alınır?
Alınacak lot sayısı katılımcı sayısına, bireysel yatırımcılara ayrılan pay miktarına ve dağıtım yöntemine bağlıdır. Eşit dağıtımda katılım arttıkça kişi başına düşen lot azalır.
Aynı halka arza birden fazla hesaptan katılmak mümkün mü?
Aynı kişinin farklı aracı kurumlardan mükerrer talepleri genellikle tespit edilip tek talep olarak değerlendirilir; kurallar için izahnameye bakılmalıdır.
Diğer temel kavramlar için Kripto ve Borsa Sözlüğü sayfamıza göz atabilirsiniz.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için Yasal Uyarı sayfamızı inceleyebilirsiniz.
İlgili Haberler
Fed nedir? FOMC faiz kararları neden tüm piyasaları etkiler?
Enflasyon nedir? TÜFE nasıl hesaplanır, enflasyon neden önemli?
Politika faizi nedir? Merkez Bankası faiz kararı piyasaları nasıl etkiler?
Gram altın nasıl hesaplanır? Ons altın ile gram altın farkı
BIST 100 nedir? Endeks nasıl hesaplanır, hangi hisseler var?
Temettü nedir? Temettü verimi nasıl hesaplanır, stopaj ne kadar?
