BIST 100, Borsa İstanbul’da işlem gören en büyük ve en likit 100 şirketin pay fiyatlarındaki ortalama değişimi gösteren ana hisse senedi endeksidir. Haberlerde “borsa günü yükselişle kapattı” denildiğinde genellikle BIST 100 endeksi kastedilir. Endeks, Türkiye hisse senedi piyasasının genel yönünü gösteren temel göstergedir.
BIST 100’e hangi şirketler girer?
Endekse girecek şirketler, Borsa İstanbul’un belirlediği kurallara göre halka açık piyasa değeri ve işlem hacmi (likidite) kriterleriyle seçilir. Endeksteki şirketler dönemsel olarak gözden geçirilir; kriterleri sağlamayan şirketler çıkarılır, yenileri eklenir. Bankacılık, holding, sanayi, enerji, havacılık ve perakende gibi farklı sektörlerden şirketler endekste yer alır.
Endeks nasıl hesaplanır?
BIST 100, piyasa değeri ağırlıklı bir endekstir. Her şirketin endeksteki ağırlığı, paylarının borsada serbestçe işlem gören (halka açık) kısmının piyasa değerine göre belirlenir. Bu nedenle büyük bankalar ve holdinglerdeki fiyat hareketleri endeksi küçük şirketlere göre çok daha fazla etkiler. Tek bir şirketin aşırı ağırlık kazanmasını önlemek için ağırlık sınırları uygulanır. Borsa İstanbul, Temmuz 2020’de endeks değerlerinden iki sıfır atarak gösterimi sadeleştirdi.
BIST 30, BIST 50 ve diğer endeksler
- BIST 30: En büyük ve en likit 30 şirketten oluşur; VİOP‘taki endeks kontratlarının dayanağıdır.
- BIST 50: İlk 50 şirketi kapsar.
- BIST Tüm: Ana pazardaki geniş şirket grubunu kapsar.
- Sektör endeksleri: BIST Banka, BIST Sınai, BIST Holding gibi endeksler sektör performansını ayrı izler.
- Katılım endeksleri: Faizsiz finans ilkelerine uygun şirketleri kapsar.
Borsa İstanbul işlem saatleri
Pay piyasasında işlemler hafta içi açılış seansının ardından yaklaşık 10.00–18.00 arasında sürekli işlem yöntemiyle yapılır; gün, kapanış seansıyla sona erer. Resmî tatillerde ve arife günlerinin bir bölümünde piyasa kapalıdır.
BIST 100’ü neler etkiler?
- Merkez Bankası’nın politika faizi kararları ve enflasyon verileri
- Dolar/TL kuru ve yabancı yatırımcı giriş-çıkışları
- Şirketlerin bilanço dönemi açıkladığı kâr rakamları
- ABD borsaları, Fed kararları ve küresel risk iştahı
- Siyasi gelişmeler ve kredi notu değerlendirmeleri
Dolar bazlı BIST 100
Türk lirasının değer kaybettiği dönemlerde BIST 100 TL bazında yükselse bile dolar bazında düşüş görülebilir. Yabancı yatırımcılar bu yüzden endeksi dolar cinsinden de izler. Endeksin güncel seviyesini piyasalar sayfamızdan takip edebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
BIST 100 endeksine yatırım yapılabilir mi?
Endeksin kendisi alınamaz; ancak endeksi takip eden borsa yatırım fonları ve endeks fonları aracılığıyla endeks performansına yatırım yapılabilir.
Endeks puanı neyi gösterir?
Puan, başlangıç değerine göre endeksteki toplam değişimi gösterir. Asıl önemli olan günlük, aylık ve yıllık yüzdesel değişimdir.
Diğer temel kavramlar için Kripto ve Borsa Sözlüğü sayfamıza göz atabilirsiniz.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için Yasal Uyarı sayfamızı inceleyebilirsiniz.
İlgili Haberler
Fed nedir? FOMC faiz kararları neden tüm piyasaları etkiler?
Enflasyon nedir? TÜFE nasıl hesaplanır, enflasyon neden önemli?
Politika faizi nedir? Merkez Bankası faiz kararı piyasaları nasıl etkiler?
Gram altın nasıl hesaplanır? Ons altın ile gram altın farkı
Halka arz nedir? Halka arza nasıl katılınır, dağıtım nasıl yapılır?
Temettü nedir? Temettü verimi nasıl hesaplanır, stopaj ne kadar?
