Fed (Federal Reserve – Federal Rezerv Sistemi), Amerika Birleşik Devletleri’nin merkez bankasıdır. Dünyanın rezerv parası olan doları yönettiği için Fed’in faiz kararları yalnızca ABD’yi değil; Türkiye dahil tüm gelişmekte olan piyasaları, altını ve kripto paraları da etkiler.
Fed’in yapısı
Fed; Washington’daki Guvernörler Kurulu ile ülke genelindeki 12 bölgesel Federal Rezerv Bankası’ndan oluşur. Faiz kararlarını Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) alır. FOMC’de 12 oy hakkı bulunur: yedi guvernör, New York Fed başkanı ve dönüşümlü olarak oy kullanan dört bölgesel Fed başkanı.
Fed’in görevleri
Fed’in yasal görevi “çifte mandat” olarak bilinir: maksimum istihdam ve fiyat istikrarı. Fed, fiyat istikrarını uzun vadede yüzde 2’lik enflasyon olarak tanımlar ve bunu ölçerken kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksini esas alır.
FOMC toplantıları ve federal fon faizi
FOMC yılda sekiz kez planlı toplantı yapar. Toplantı sonunda federal fon faizi için bir hedef aralık (ör. yüzde 3,75–4,00) açıklanır. Bu faiz, bankaların birbirine gecelik borç verirken uyguladığı oranın hedefidir. Kararın ardından Fed başkanı basın toplantısı düzenler; piyasalar en çok bu toplantıdaki ifadelere odaklanır.
Nokta grafiği (dot plot) nedir?
Fed yılda dört kez ekonomik projeksiyonlarını yayımlar. Bu projeksiyonlarda her FOMC üyesinin önümüzdeki yıllar için uygun gördüğü faiz seviyesi bir nokta ile gösterilir. Nokta grafiği, Fed’in faiz patikasına dair en çok izlenen ipucudur.
Bilanço politikası: QE ve QT
Fed yalnızca faizle değil, bilançosuyla da politika uygular. Tahvil alımlarıyla piyasaya likidite vermesine niceliksel genişleme (QE), elindeki tahvilleri azaltmasına niceliksel sıkılaştırma (QT) denir. Likiditenin bollaştığı dönemler genellikle riskli varlıkları destekler.
Fed kararları piyasaları nasıl etkiler?
- Dolar: Faiz artışları ya da şahin (sıkı politika yanlısı) mesajlar doları güçlendirir.
- Altın: Faiz indirimi beklentisi ve zayıf dolar genellikle ons altını destekler.
- Borsalar: Faiz indirimleri hisse değerlemelerini destekler; beklenmedik sıkılaştırma satış getirebilir.
- Kripto paralar: Bitcoin ve altcoinler küresel likiditeye duyarlıdır; Fed kararları sonrası sert dalgalanmalar ve tasfiye dalgaları sık görülür.
- Gelişmekte olan ülkeler: Yüksek ABD faizi, Türkiye gibi ülkelere sermaye girişini zorlaştırabilir ve kurlar üzerinde baskı oluşturabilir.
Fed beklentileri nasıl takip edilir?
Piyasalar, vadeli faiz kontratlarındaki fiyatlamadan yola çıkarak bir sonraki toplantıda faiz değişikliği olasılığını hesaplar. CME FedWatch aracı bu olasılıkları gösteren en bilinen kaynaktır. ABD enflasyon ve istihdam verileri bu olasılıkları anında değiştirebilir.
Sık sorulan sorular
Şahin ve güvercin ne demek?
Şahin, enflasyonla mücadele için sıkı para politikasını savunan; güvercin ise büyüme ve istihdamı önceleyerek gevşek politikaya daha yakın duran yaklaşımı ifade eder.
Fed ile TCMB kararları arasında bağlantı var mı?
Doğrudan bir bağ yoktur, ancak Fed’in politikası küresel sermaye akımlarını ve doları etkilediği için TCMB’nin faiz kararlarında dikkate aldığı dış koşullardan biridir.
Diğer temel kavramlar için Kripto ve Borsa Sözlüğü sayfamıza göz atabilirsiniz.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için Yasal Uyarı sayfamızı inceleyebilirsiniz.
İlgili Haberler
Enflasyon nedir? TÜFE nasıl hesaplanır, enflasyon neden önemli?
Politika faizi nedir? Merkez Bankası faiz kararı piyasaları nasıl etkiler?
Gram altın nasıl hesaplanır? Ons altın ile gram altın farkı
BIST 100 nedir? Endeks nasıl hesaplanır, hangi hisseler var?
Halka arz nedir? Halka arza nasıl katılınır, dağıtım nasıl yapılır?
Temettü nedir? Temettü verimi nasıl hesaplanır, stopaj ne kadar?
