Fonlama oranı (funding rate), kripto para borsalarındaki sürekli vadeli (perpetual) kontratlarda long ve short pozisyon sahipleri arasında belirli aralıklarla yapılan ödemedir. Amacı, vadesi olmayan kontrat fiyatının spot piyasa fiyatından fazla uzaklaşmasını engellemektir. Borsaların çoğunda fonlama 8 saatte bir hesaplanır.
Fonlama oranı neden var?
Klasik vadeli işlem kontratlarının bir son günü vardır; vade geldiğinde fiyat spot fiyata yakınsar. Sürekli vadeli kontratların ise vadesi yoktur. Kontrat fiyatını spot fiyata bağlı tutmak için borsalar, fiyatı spotun üzerinde olan tarafı ödeme yapmaya zorlayan fonlama mekanizmasını kullanır.
Pozitif ve negatif fonlama
- Pozitif fonlama: Kontrat fiyatı spotun üzerindedir; long pozisyon sahipleri short tarafa ödeme yapar. Piyasada yükseliş beklentisinin ve kaldıraçlı alımların ağır bastığını gösterir.
- Negatif fonlama: Kontrat fiyatı spotun altındadır; short pozisyon sahipleri long tarafa ödeme yapar. Düşüş beklentisinin ve açığa satışların yoğunlaştığını gösterir.
Örnek hesap
Fonlama oranı yüzde 0,01 iken 50.000 dolarlık long pozisyonunuz varsa, her fonlama döneminde 5 dolar ödersiniz. Günde üç dönem için bu 15 dolar eder. Oran yüzde 0,1’e çıktığında aynı pozisyonun günlük maliyeti 150 dolara yükselir. Bu nedenle uzun süre açık tutulan kaldıraçlı pozisyonlarda fonlama ciddi bir maliyet kalemidir.
Fonlama oranı piyasa hakkında ne söyler?
Analistler fonlama oranını piyasanın ne kadar tek yönlü pozisyonlandığını anlamak için izler. Çok yüksek pozitif fonlama, kaldıraçlı alıcıların kalabalıklaştığına işaret eder; fiyat ters döndüğünde zincirleme long tasfiyeleri görülebilir. Derin negatif fonlama ise short tarafın kalabalık olduğunu ve ani bir yükselişte “short squeeze” riskinin arttığını gösterebilir.
Fonlama oranı tek başına alım-satım sinyali değildir. Açık pozisyon (open interest), spot hacim ve tasfiye verileriyle birlikte değerlendirildiğinde anlam kazanır.
Sık sorulan sorular
Fonlama ücretini borsa mı alır?
Hayır. Fonlama, yatırımcılar arasında el değiştirir; borsa bu ödemeden komisyon almaz. Borsanın geliri işlem ücretlerinden gelir.
Fonlama anında pozisyonum yoksa ödeme yapar mıyım?
Hayır. Ödeme yalnızca fonlama zaman damgasında açık pozisyonu olanlar arasında yapılır.
Spot alım yapanlar fonlama öder mi?
Hayır. Fonlama yalnızca sürekli vadeli kontratlar için geçerlidir; spot piyasada kripto para alıp tutan yatırımcıyı etkilemez.
Diğer temel kavramlar için Kripto ve Borsa Sözlüğü sayfamıza göz atabilirsiniz.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için Yasal Uyarı sayfamızı inceleyebilirsiniz.
İlgili Haberler
Piyasa değeri (market cap) nedir? Nasıl hesaplanır?
Kripto cüzdan nedir? Soğuk ve sıcak cüzdan farkı, güvenli kullanım
Altcoin nedir? Bitcoin dışındaki kripto paralar ve altcoin sezonu
Bitcoin ETF nedir? Spot kripto ETF’ler nasıl çalışır?
Stablecoin nedir? USDT ve USDC nasıl çalışır, riskleri neler?
Bitcoin halving nedir? Bir sonraki halving ne zaman?
